Trải nghiệm du lịch đáng nhớ của khách quốc tế trong tour xe máy tại thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt:

Nghiên cứu tìm hiểu những trải nghiệm được khách quốc tế ghi nhớ và các khó khăn khi tham gia tour xe máy tại TP. Hồ Chí Minh. Dữ liệu gồm quan sát tham gia, phỏng vấn bán cấu trúc với 15 khách quốc tế và 51 đánh giá TripAdvisor được chọn từ 350 đánh giá ban đầu. Phân tích chủ đề cho thấy, trải nghiệm đáng nhớ của khách chủ yếu gắn với đời sống địa phương, di chuyển bằng xe máy, ẩm thực, học hỏi và tương tác trong hành trình. Hướng dẫn viên, món ăn và tổ chức dịch vụ được đánh giá tích cực, trong khi các khó khăn chủ yếu liên quan đến giao thông, khẩu vị, sức khỏe và điều kiện phục vụ. Dữ liệu phỏng vấn và đánh giá trực tuyến bổ sung cho nhau trong việc làm rõ trải nghiệm và chất lượng dịch vụ. Kết quả gợi ý doanh nghiệp duy trì nội dung địa phương, dành thời gian cho tương tác và điều chỉnh dịch vụ theo nhu cầu của khách. Nghiên cứu phản ánh những trải nghiệm được nhớ lại sau tour, chưa xác định khả năng duy trì ký ức lâu dài.

Từ khóa: tour xe máy, khách quốc tế, trải nghiệm đáng nhớ, hướng dẫn viên, TP. Hồ Chí Minh

1. Đặt vấn đề

Tour xe máy giúp khách quốc tế khám phá TP. Hồ Chí Minh qua đường phố, ẩm thực và đời sống địa phương. Ngồi sau xe do hướng dẫn viên điều khiển, khách có thể tiếp cận hẻm nhỏ, chợ, quán ăn và công trình lịch sử. Hình thức này gắn với vai trò của xe máy trong đời sống đô thị Việt Nam (Truitt, 2008) và tạo điều kiện cho sự tham gia, tương tác trực tiếp (Gillen, 2016).

Những hoạt động trong hành trình có thể tạo sự mới lạ, hiểu biết văn hóa và cảm giác hòa nhập - các khía cạnh liên quan đến trải nghiệm du lịch đáng nhớ (Kim et al., 2012). Tuy nhiên, trải nghiệm tích cực có thể đi cùng lo ngại về giao thông, ăn uống hoặc sức khỏe; vì vậy cần xem xét cả tình huống cụ thể và bối cảnh trải nghiệm (Hosany et al., 2022).

Từ đó, nghiên cứu tìm hiểu những trải nghiệm được khách quốc tế ghi nhớ và những khó khăn họ gặp khi tham gia tour xe máy tại TP. Hồ Chí Minh, thông qua 2 câu hỏi: (1) Những trải nghiệm nào được khách ghi nhớ và có ý nghĩa như thế nào đối với họ? (2) Khách phản ánh những khó khăn nào trong quá trình tham gia tour? Phỏng vấn giúp làm rõ các tình huống và ý nghĩa cá nhân, còn đánh giá trên TripAdvisor bổ sung góc nhìn về nội dung tour và điều kiện phục vụ. Việc kết hợp 2 nguồn dữ liệu giúp đặt những trải nghiệm được kể lại trong bối cảnh cụ thể của hành trình.

2. Cơ sở nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

2.1. Cơ sở nghiên cứu

2.1.1. Trải nghiệm du lịch và trải nghiệm đáng nhớ

Trải nghiệm du lịch mang tính cá nhân và chịu ảnh hưởng của bối cảnh vật chất, xã hội, sản phẩm - dịch vụ cũng như nguồn lực của du khách (Aho, 2001; Cutler & Carmichael, 2010).

Trải nghiệm du lịch đáng nhớ được Kim et al. (2012) xem là trải nghiệm được nhớ lại một cách tích cực sau khi sự kiện diễn ra, với 7 chiều: sự thích thú, sự thư thái, văn hóa địa phương, ý nghĩa, kiến thức, sự tham gia và tính mới lạ. Những nghiên cứu sau đó xem xét phạm vi rộng hơn, bao gồm cả khía cạnh bất lợi có thể được ghi nhớ (Hosany et al., 2022). Trong bài này, tính đáng nhớ được xem xét qua những tình huống cụ thể khách lựa chọn nhớ lại, cùng cảm xúc hoặc ý nghĩa họ gắn với chúng.

Chandralal et al. (2015) nhấn mạnh đời sống địa phương, ý nghĩa cá nhân, hoạt động cùng người khác và sự mới lạ; Zátori et al. (2018) cho thấy sự tham gia tại chỗ liên hệ với tính đáng nhớ và xác thực. Trải nghiệm ẩm thực địa phương cũng có thể gắn với ký ức tích cực (Tsai, 2016).

2.1.2. Nghiên cứu về du lịch xe máy

Xe máy là phương tiện phổ biến và gắn với đời sống đô thị tại Việt Nam, đặc biệt tại TP. Hồ Chí Minh (Truitt, 2008). Vì vậy, tour xe máy không chỉ là một hình thức di chuyển mà còn tạo cơ hội để khách quốc tế tiếp cận gần hơn với đường phố, khu dân cư, chợ, quán ăn và nhịp sống địa phương. Khác với khách tự lái xe máy, khách trong các tour được nghiên cứu thường ngồi sau xe do hướng dẫn viên điều khiển. Trải nghiệm của họ vì thế phụ thuộc nhiều vào sự tương tác với hướng dẫn viên, cách lựa chọn điểm đến và những tình huống xảy ra trong hành trình. Gillen (2016), khi nghiên cứu tour xe máy tại TP. Hồ Chí Minh cũng cho thấy, hình thức du lịch này có thể tạo cho du khách cảm giác tham gia trực tiếp vào đời sống của thành phố. Tuy nhiên, vẫn cần làm rõ những trải nghiệm cụ thể nào được khách ghi nhớ sau chuyến đi và những khó khăn họ gặp trong quá trình tham gia. Đây là nội dung mà nghiên cứu này tập trung xem xét.

2.2. Phương pháp nghiên cứu

2.2.1. Bối cảnh và dữ liệu nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính tại TP. Hồ Chí Minh, kết hợp đánh giá TripAdvisor, phỏng vấn bán cấu trúc và quan sát tham gia các tour tham quan, khám phá ẩm thực. Các điểm dừng gồm bảo tàng, công trình lịch sử, chợ, hẻm và quán ăn địa phương.

Dữ liệu trực tuyến gồm 51 đánh giá được chọn từ 350 đánh giá về Saigon Adventure, VN Bike, DC Tour, Street Food Man và XO Tour, đăng từ tháng 3/2022 đến tháng 7/2023. Các đánh giá được sàng lọc thủ công, giữ nội dung liên quan đến tour xe máy và loại những bài trùng hoặc không phù hợp.

Phỏng vấn sau tour được thực hiện từ tháng 8-10/2023 với 15 khách của On Wheels Tours, AN Tours và DC Tours (5, 6 và 4 người). Mỗi cuộc kéo dài 6-30 phút. Mẫu gồm 9 nam, 6 nữ đến từ Australia, Canada, Indonesia, Đức, Anh và Singapore; 10 người lần đầu đến Việt Nam, 3 người quay lại TP. Hồ Chí Minh và 2 người cư trú dài hạn. Người tham gia được thông báo mục đích nghiên cứu và đồng ý tham gia.

2.2.2. Phân tích và đối chiếu dữ liệu

Dữ liệu được mã hóa thủ công và phân tích theo chủ đề về địa điểm, hoạt động, ẩm thực, hướng dẫn viên, tương tác và khó khăn. Phỏng vấn được sắp xếp theo 3 giai đoạn trước, trong và sau tour; kết quả được đối chiếu với đánh giá trực tuyến và quan sát. Phân tích phân biệt nhận xét về chất lượng dịch vụ với những tình huống khách nhớ lại; tần suất trong đánh giá trực tuyến chỉ phản ánh nội dung được đề cập, không đo mức độ đáng nhớ. Vai trò hỗ trợ tour của người nghiên cứu cũng được lưu ý như một nguồn ảnh hưởng tiềm tàng đến phản hồi.

3. Kết quả nghiên cứu

3.1. Kỳ vọng và lựa chọn trước tour

Phỏng vấn cho thấy khách tìm đến tour xe máy để có trải nghiệm mới, khám phá đời sống và thưởng thức món ăn địa phương. Các nguồn thông tin gồm lời giới thiệu của bạn bè, Facebook, YouTube, kinh nghiệm từng tham gia và tư vấn từ đại lý. Những lời giới thiệu giúp khách hình dung tour và giảm lo ngại về hình thức di chuyển chưa quen thuộc.

3.2. Các thành phần được khách đánh giá trong tour

Bảng 1 tổng hợp tần suất các nội dung đánh giá tích cực trong bảng tổng hợp 51 đánh giá TripAdvisor. Hướng dẫn viên và ẩm thực có tần suất cao hơn các nhóm còn lại. Những nhận xét này mô tả các thành phần được đánh giá thuận lợi, cung cấp bối cảnh để hiểu trải nghiệm; tần suất đề cập không đồng nghĩa với mức độ đáng nhớ.

Bảng 1. Các nội dung đánh giá tích cực trong bảng tổng hợp đánh giá trên TripAdvisor

Nguồn: Bảng mã phân tích 51 đánh giá TripAdvisor

Hướng dẫn viên được đánh giá qua kiến thức, sự thân thiện, giao tiếp tiếng Anh, tính chuyên nghiệp và khả năng chăm sóc. Một số đánh giá xem kiến thức về ẩm thực, thành phố và sự tương tác với hướng dẫn viên là điểm nhấn của chuyến đi.

Ẩm thực được đánh giá qua hương vị, sự đa dạng, độ tươi và nét riêng của các quán địa phương. Bánh xèo, bò kho và những địa điểm khó tự tìm là các ví dụ được khách nhắc đến.

Di chuyển qua đường phố, hẻm và các quán nhỏ tạo cảm giác tham gia vào nhịp sống thành phố. Một số chợ, khu chung cư và địa điểm lịch sử được ghi nhớ nhờ sự mới lạ hoặc ý nghĩa văn hóa; tổ chức thuận tiện và lịch trình không quá vội cũng góp phần vào đánh giá tích cực.

3.3. Những trải nghiệm được khách nhớ lại và ý nghĩa cá nhân

Phỏng vấn làm rõ trải nghiệm đáng nhớ thông qua những tình huống cụ thể. Khách 3B kể về việc đi bộ tại chợ hoa dưới trời mưa: “Mọi người dân địa phương nhìn chúng tôi như thể chúng tôi hơi kỳ quặc, nhưng rất vui”. Hướng dẫn viên cung cấp áo mưa và nhóm tiếp tục tham quan. Thời tiết không thuận lợi trở thành một phần của câu chuyện tích cực về hoạt động chung.

Khách 10B nhấn mạnh cảm giác tiếp cận đời sống ngoài khu lưu trú: “Tôi cảm thấy mình thực sự hòa vào thành phố và nhìn mọi thứ theo cách các bạn nhìn”. Người này so sánh chuyến đi với việc thường ở khách sạn năm sao và ít có cơ hội gặp người dân. Trải nghiệm ngồi sau xe được ghi nhớ vì giúp họ quan sát, gặp gỡ và đến gần những không gian sinh hoạt hơn.

Kiến thức thu nhận qua trò chuyện cũng tạo ấn tượng. Khách 1A kể lại câu hỏi về ngôn ngữ giữa miền Bắc, miền Trung và miền Nam, cùng lời giải thích của người lái xe về chữ viết, giọng nói và cách phát âm. Điều được ghi nhớ là thông tin đời thường xuất phát từ một câu hỏi riêng, khác với nội dung lịch sử phổ biến mà khách từng tìm trên mạng. Phỏng vấn còn ghi nhận niềm vui khi cùng bạn bè, gia đình tham gia tour và chia sẻ trải nghiệm.

3.4. Những khó khăn trong quá trình tham gia tour

Giao thông là một khó khăn nổi bật trong phỏng vấn. Khách 2A mô tả cảm giác sợ hãi khi qua đường vì không quen cách các phương tiện nhường đường; một số khách không thoải mái với tiếng còi và mật độ xe. Đánh giá trực tuyến cũng đề cập lo ngại trước tour, nhưng ghi nhận sự yên tâm khi hướng dẫn viên lái xe cẩn thận và nhân viên hỗ trợ tại điểm dừng.

Ẩm thực có thể tạo khó khăn khi món ăn không hợp khẩu vị, lượng thức ăn quá nhiều hoặc thực tế không đúng giới thiệu. Một số khách cảm thấy tiếc và không thoải mái khi bỏ lại thức ăn; người khác khó thưởng thức nguyên liệu lạ. Đánh giá số 49 còn đề cập sự khó chịu trước hình ảnh động vật được trưng bày tại quán và chợ.

Sức khỏe và điều kiện cá nhân ảnh hưởng đến khả năng tham gia. Khách 5C bị đau chân, gặp khó khăn khi lên xuống xe và lo mình làm chậm nhóm. Trong đánh giá trực tuyến, khách số 41 ghi nhận việc đơn vị tổ chức chuẩn bị món chay cho người đi cùng nhưng vẫn giữ chất lượng và sự tương đồng với bữa ăn của nhóm. Khách số 37 cũng đánh giá cao sự quan tâm đến dị ứng của vợ.

Các đánh giá còn nêu hạn chế về nhà vệ sinh, điểm dừng đông khách, thời tiết nóng, lịch trình thiếu linh hoạt và giao tiếp của hướng dẫn viên. Việc thúc giục khách viết đánh giá gây khó chịu trong một số phản hồi. Phỏng vấn sau tour ghi nhận đề xuất giảm số điểm để có thêm thời gian tham quan, chọn giờ mát hơn và giảm lượng thức ăn tại mỗi điểm.

3.5. Thảo luận

3.5.1. Đời sống địa phương trong những trải nghiệm được ghi nhớ

Những tình huống khách kể lại cho thấy tính đáng nhớ gắn với cách họ tham gia và tương tác trong hành trình. Chuyến thăm chợ hoa dưới trời mưa mang lại niềm vui cho nhóm; việc ngồi sau xe giúp khách 10B tiếp cận đời sống ngoài khu lưu trú; cuộc trò chuyện về ngôn ngữ đáp ứng sự tò mò của khách 1A. Những trải nghiệm này có điểm tương đồng với Gillen (2016), Chandralal et al. (2015) và các chiều văn hóa địa phương, kiến thức, sự tham gia, tính mới lạ của Kim et al. (2012).

Hướng dẫn viên góp phần vào trải nghiệm qua việc giải thích, trò chuyện và hỗ trợ nhu cầu cá nhân. Điều này cho thấy cần xem xét chất lượng dịch vụ cùng điều kiện tham gia của khách (Aho, 2001; Cutler & Carmichael, 2010). Các khó khăn về giao thông, khẩu phần và sức khỏe cũng bổ sung góc nhìn về những khía cạnh bất lợi còn ít được chú ý trong nghiên cứu trải nghiệm đáng nhớ (Hosany et al., 2022). Tuy nhiên, nhận xét tích cực về dịch vụ chưa đủ để xác định tính đáng nhớ, và phỏng vấn ngay sau tour chưa cho biết ký ức sẽ được duy trì bao lâu.

3.5.2. Giá trị của việc kết hợp hai nguồn dữ liệu

Đánh giá TripAdvisor cung cấp nhận xét về các thành phần tour, còn phỏng vấn giúp hiểu tình huống và ý nghĩa cá nhân. Ví dụ, tương tác với người dân ít xuất hiện trong bảng mã trực tuyến nhưng được một số khách phỏng vấn gắn với cảm giác gần gũi với thành phố.

Hai nguồn bổ sung cho nhau, nhưng khác thời điểm, doanh nghiệp và cách cung cấp thông tin. Người viết đánh giá tự chọn điều muốn chia sẻ; người được phỏng vấn có cơ hội giải thích thêm nhưng có thể ngại nhận xét bất lợi trước người hỗ trợ tour. Do đó, việc đối chiếu giúp mở rộng cách hiểu, không chứng minh nguồn này chính xác hơn nguồn kia.

3.6. Hàm ý cho doanh nghiệp tổ chức tour

Kết quả nghiên cứu gợi ý doanh nghiệp nên tập trung vào những yếu tố tạo nên sự khác biệt của tour xe máy thay vì chỉ tăng số lượng điểm tham quan. Trước hết, lịch trình nên ưu tiên các địa điểm giúp khách tiếp xúc với đời sống địa phương như chợ, hẻm, khu dân cư và quán ăn bản địa, đồng thời dành đủ thời gian để khách trò chuyện và tương tác với hướng dẫn viên. Đối với tour ẩm thực, doanh nghiệp nên chủ động hỏi trước về khẩu vị, dị ứng, chế độ ăn và điều chỉnh khẩu phần để tránh tình trạng khách phải ăn quá nhiều tại nhiều điểm liên tiếp. Những khách lớn tuổi hoặc có vấn đề về sức khỏe cũng cần được tư vấn trước về việc lên xuống xe và thời lượng tour. Bên cạnh đó, hướng dẫn viên cần được đào tạo không chỉ về kỹ năng lái xe an toàn mà còn về giao tiếp, kiến thức địa phương và khả năng điều chỉnh trải nghiệm theo từng khách. Cuối cùng, doanh nghiệp nên hạn chế lịch trình quá dày và không tạo áp lực yêu cầu khách viết đánh giá sau tour. Những điều chỉnh này có thể giúp tour vừa giữ được nét đặc trưng của trải nghiệm xe máy tại TP. Hồ Chí Minh, vừa giảm những bất tiện mà khách đã phản ánh.

4. Kết luận

Nghiên cứu cho thấy, những trải nghiệm được khách quốc tế nhớ lại trong tour xe máy tại TP. Hồ Chí Minh gắn với tiếp xúc đời sống địa phương, cách di chuyển, ẩm thực, học hỏi và tương tác. Phỏng vấn làm rõ cảm xúc và ý nghĩa của những tình huống cụ thể; đánh giá trực tuyến bổ sung nhận xét về hướng dẫn viên, món ăn và tổ chức dịch vụ. Những khó khăn về giao thông, khẩu vị, khẩu phần, sức khỏe và phục vụ cho thấy sự mới lạ cần đi cùng điều kiện tham gia phù hợp. Kết quả cung cấp cơ sở tham khảo để doanh nghiệp tổ chức hoạt động có nội dung địa phương và hỗ trợ nhu cầu cá nhân.

Kết quả giới hạn ở một thành phố, một số doanh nghiệp và các giai đoạn thu thập dữ liệu cụ thể. Mẫu phỏng vấn nhỏ, phần lớn đến từ Australia và Canada; đánh giá trực tuyến có tính tự lựa chọn. Vai trò hỗ trợ tour của người nghiên cứu có thể ảnh hưởng đến phản hồi. Phỏng vấn ngay sau tour chưa cho phép đánh giá khả năng duy trì ký ức. Nghiên cứu tiếp theo nên theo dõi khách sau một khoảng thời gian, mở rộng nhóm khách và điểm đến, đồng thời bổ sung góc nhìn của doanh nghiệp, hướng dẫn viên và cơ sở phục vụ.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

Aho, S. K. (2001). Towards a general theory of touristic experiences: Modelling experience process in tourism. Tourism Review, 56(3/4), 33-37. https://doi.org/10.1108/eb058368

Chandralal, L., Rindfleish, J. M., & Valenzuela, F. (2015). An application of travel blog narratives to explore memorable tourism experiences. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 20(6), 680-693. https://doi.org/10.1080/10941665.2014.925944

Cutler, S. Q., & Carmichael, B. A. (2010). The dimensions of the tourist experience. In M. Morgan, P. Lugosi, & J. R. B. Ritchie (Eds.), The tourism and leisure experience: Consumer and managerial perspectives (pp. 3-26). Channel View Publications. https://doi.org/10.21832/9781845411503-004

Gillen, J. (2016). Urbanizing existential authenticity: Motorbike tourism in Ho Chi Minh City, Vietnam. Tourist Studies, 16(3), 258-275. https://doi.org/10.1177/1468797615618035

Hosany, S., Sthapit, E., & Björk, P. (2022). Memorable tourism experience: A review and research agenda. Psychology & Marketing, 39(8), 1467-1486. https://doi.org/10.1002/mar.21665

Kim, J.-H. (2014). The antecedents of memorable tourism experiences: The development of a scale to measure the destination attributes associated with memorable experiences. Tourism Management, 44, 34-45. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2014.02.007

Kim, J.-H., Ritchie, J. R. B., & McCormick, B. (2012). Development of a scale to measure memorable tourism experiences. Journal of Travel Research, 51(1), 12-25. https://doi.org/10.1177/0047287510385467

Truitt, A. (2008). On the back of a motorbike: Middle-class mobility in Ho Chi Minh City, Vietnam. American Ethnologist, 35(1), 3-19. https://doi.org/10.1111/j.1548-1425.2008.00002.x

Tsai, C.-T. (2016). Memorable tourist experiences and place attachment when consuming local food. International Journal of Tourism Research, 18(6), 536-548. https://doi.org/10.1002/jtr.2070

Zátori, A., Smith, M. K., & Puczkó, L. (2018). Experience-involvement, memorability and authenticity: The service provider’s effect on tourist experience. Tourism Management, 67, 111-126. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2017.12.013

Memorable tourism experiences of international visitors on motorbike tours

in Ho Chi Minh City

Abstract:

This study explores the experiences that international visitors recall and the difficulties they encounter when participating in motorbike tours in Ho Chi Minh City. The data comprise participant observation, semi-structured interviews with 15 international visitors, and 51 TripAdvisor reviews selected from an initial pool of 350 reviews. Thematic analysis shows that memorable experiences are primarily associated with encounters with local everyday life, travelling by motorbike, local cuisine, learning, and social interaction during the journey. Tour guides, food, and service organization are positively evaluated, although satisfaction with these service components should be distinguished from the memorability of the overall experience. The main difficulties relate to traffic, food preferences, portion sizes, health conditions, and service facilities. Online reviews provide additional perspectives on service quality, while interviews clarify the context and personal meanings of specific experiences. The findings suggest that tour operators should preserve the local character of their products, allow sufficient time for interaction, and adapt services to individual visitor needs. The study examines experiences recalled after the tour and does not determine whether these memories persist over the long term.

Keywords: motorbike tours, international visitors, memorable tourism experiences, tour guides, Ho Chi Minh City

[Tạp chí Công Thương - Các kết quả nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ số 28 tháng 10 năm 2026]