Hoàn thiện cơ chế pháp lý bảo đảm quyền cho người rối loạn phổ tự kỷ tại Việt Nam: Thực trạng và khuyến nghị
Từ khóa
rối loạn phổ tự kỷ
quyền của người khuyết tật
cơ chế pháp lý
bảo vệ quyền con người.
Tóm tắt
Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) là một rối loạn phát triển phức tạp ảnh hưởng đến khả năng tương tác xã hội, giao tiếp và hành vi. Với đặc điểm hạn chế về nhận thức và hành vi, người mắc rối loạn phổ tự kỷ thuộc nhóm yếu thế và cần được xã hội đặc biệt quan tâm. Bài viết đã tập trung làm rõ hai nội dung chính: (1) Nhận diện các dấu hiệu và nguyên nhân dẫn đến rối loạn phổ tự kỷ trên cơ sở tổng hợp các tài liệu khoa học và dữ liệu thực tế; (2) Phân tích thực trạng pháp lý và xã hội liên quan đến quyền của người tự kỷ tại Việt Nam, đồng thời so sánh với các mô hình bảo vệ quyền người tự kỷ tại một số quốc gia như Hoa Kỳ, Trung Quốc nhằm rút ra những bài học kinh nghiệm. Qua đó, bài nghiên cứu đề xuất cần xây dựng và hoàn thiện cơ chế pháp lý cụ thể, tích hợp trong chính sách người khuyết tật để bảo đảm người mắc chứng tự kỷ có cơ hội sống an toàn, hòa nhập và được tôn trọng quyền con người một cách đầy đủ.
Tài liệu tham khảo
Bệnh viện đa khoa Tâm Anh (2023). Rối loạn phổ tự kỷ (ASD): Các mức độ, nguyên nhân và dấu hiệu. Truy cập tại https://tamanhhospital.vn/roi-loan-pho-tu-ky/
Bộ Giáo dục và Đào tạo - Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội - Bộ Tài chính (2013). Thông tư liên tịch số 42/2013/TTLT-BGDĐT-BLĐTBXH-BTC quy định chính sách về giáo dục đối với người khuyết tật
Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2012). Nghị định số 28/2012/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật người khuyết tật
Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2021). Nghị định số 20/2021/NĐ-CP quy định chính sách trợ giúp xã hội đối với đối tượng bảo trợ xã hội
Cục Thống kê - Bộ Tài chính (2024). Thông cáo báo chí về kết quả điều tra Người khuyết tật năm 2023. Truy cập tại https://www.gso.gov.vn/tin-tuc-thong-ke/2024/11/thong-cao-bao-chi-ve-ket-qua-dieu-tra-nguoi-khuyet-tat-nam-2023/
Hoàng Lê (2024). Trẻ tự kỷ ở Việt Nam tăng rất nhanh: Những sai lầm phổ biến của cha mẹ. Truy cập tại https://dantri.com.vn/suc-khoe/tre-tu-ky-o-viet-nam-tang- rat-nhanh-nhung-sai-lam-pho-bien-cua-cha-me-20240504233839957.htm.
Ngọc Minh (2024). Cơ hội việc làm cho người mắc chứng tự kỷ ở Mỹ. Báo Quân đội nhân dân. Truy cập tại https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi- song/co-hoi-viec-lam-cho-nguoi-mac-chung-tu-ky-o-my-771906
Nhóm PV (2025). Tọa đàm trực tuyến "Tương lai nào cho trẻ tự kỷ?". Nhân dân Online. Truy cập tại https://nhandan.vn/toa-dam-truc-tuyen-tuong-lai-nao-cho-tre-tu-ky-post868275.html
Nhóm Âm ngữ trị liệu Trung tâm Sống trẻ (2024). Hiểu biết cơ bản về trẻ tự kỷ (RLPTK). Truy cập tại https://songtre.edu.vn/hieu-biet-co-ban-ve-tre-tu-ky LPTK? Ga dsource=1&gclid=CjwKCAiAiaCBhBEEiwAjY99qNknOSudIkarcsn0qAj0OvN GpVJWsWO7Hd7cFg9D0_UC5D2Z8MVUBoC_a4QAvD_BwE.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2010). Luật Người khuyết tật 2010.
Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2019). Luật Giáo dục 2019.
Thuận Hải (2011). Trung Quốc đứng thứ hai về nghiên cứu khoa học. Báo Cần Thơ. Truy cập tại https://baocantho.com.vn/trung-quoc-dung-thu-hai-ve-nghien-cuu-khoa-hoc-a68780.html
Vũ Thị Thu Hiền, Trần Văn Công (2017). Thực trạng lựa chọn phương pháp điều trị của phụ huynh cho con có rối loạn phổ tự kỷ. Tạp chí Khoa học và giáo dục (22).
Andrew MI Lee, JD (nd). Đạo luật Giáo dục dành cho Người khuyết tật (IDEA) là gì? Truy cập tại https://www-understood-org.translate.goog/en/articles/individuals-with-disabilities-education-act-idea-what-you-need-to-know?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=vi&_x_tr_hl=vi&_x_tr_pto=tc&_x_tr_hist=true
Introduction to the Americans with Disabilities Act (nd). Available at https://www-ada-gov.translate.goog/topics/intro-to-ada/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=vi&_x_tr_hl=vi&_x_tr_pto=tc
Nathaniel Ross (2022). Individuals with Disabilities Education Act (1975). Available at https://embryo-asu-edu.translate.goog/pages/individuals-disabilities-education-act-1975?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=vi&_x_tr_hl=vi&_x_tr_pto=tc
World Health Organization (2023). Autism. Available at https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/autism-spectrum-disorders?utm_source=chatgpt.com
